Đồng đô la Mỹ (USD) tiếp tục thống trị hệ thống tiền tệ toàn cầu khi bước sang năm 2025, bất chấp hàng loạt dự báo về sự suy yếu của nó, cũng như những lo ngại ngày càng gia tăng về nợ công của Mỹ đã vọt lên 38 nghìn tỷ USD và các nỗ lực quốc tế nhằm giảm phụ thuộc vào USD, theo phân tích của Yardeni Research.
Mặc dù đồng USD giảm 12% so với euro trong năm nay và giảm chưa tới 1% so với yên Nhật, Yardeni Research cho rằng những biến động này chỉ mang tính điều chỉnh, chứ chưa phải khởi đầu của một xu hướng suy yếu dài hạn.
Sức bền của USD thể hiện rõ khi so sánh với các đối thủ
Khả năng chống chịu của đồng USD trở nên rõ ràng khi xem xét những điểm yếu mang tính nền tảng của các đồng tiền cạnh tranh trong rổ Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF).
Euro: thiếu liên minh tài khóa, không có trái phiếu chung
Đồng euro, hiện chỉ chiếm khoảng 20% dự trữ ngoại hối toàn cầu, phải đối mặt với những hạn chế cấu trúc khiến nó không thể thách thức vị thế thống trị của USD.
20 quốc gia sử dụng đồng euro đã từ chối hình thành một liên minh tài khóa đủ mạnh để tương xứng với liên minh tiền tệ, khiến châu Âu không có một công cụ nợ chung duy nhất có thể cạnh tranh với trái phiếu Kho bạc Mỹ.
Sự phân mảnh này, theo Yardeni, càng làm nổi bật độ sâu và tính thanh khoản vượt trội của thị trường tài chính Mỹ.
Yên Nhật: kinh tế trì trệ và chiến lược đồng tiền yếu
Đồng yên Nhật cũng gặp nhiều thách thức khi được xem như một lựa chọn thay thế cho tiền dự trữ toàn cầu.
Mặc dù thị trường kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản (BOJ) sẽ thắt chặt chính sách tiền tệ lần thứ hai trong năm vào ngày 19/12, đồng yên vẫn chịu áp lực từ:
-
Nguy cơ nền kinh tế Nhật Bản cận kề suy thoái
-
Chiến lược kinh tế của Thủ tướng Sanae Takaichi, vốn dựa nhiều vào một tỷ giá yếu
Những yếu tố này khiến phe mua yên (yen bulls) vẫn đứng ngoài thị trường.
Bảng Anh: hậu Brexit và nỗi lo ổn định tài chính
Đồng bảng Anh (GBP) tiếp tục gặp khó khăn trong giai đoạn hậu Brexit, khi nền kinh tế lớn thứ sáu thế giới vẫn chưa thể ổn định tài khóa một cách bền vững.
Ba năm sau khi các chính sách của cựu Thủ tướng Liz Truss suýt làm sụp đổ thị trường trái phiếu, chính phủ hiện tại của Thủ tướng Keir Starmer vẫn phải đối phó với những đồn đoán rằng Anh có thể cần tới gói cứu trợ của IMF.
Theo Yardeni, khi “bond vigilantes” (những nhà đầu tư trái phiếu cảnh giác) theo dõi sát mọi động thái của Bộ trưởng Tài chính Rachel Reeves, đồng bảng khó có thể mang hình ảnh ổn định của một đồng tiền trú ẩn an toàn.
Nhân dân tệ: chưa tự do chuyển đổi, thiếu độc lập tiền tệ
Đồng nhân dân tệ (CNY) của Trung Quốc, dù được Chủ tịch Tập Cận Bình định hướng nâng tầm thành đồng tiền dự trữ lớn, vẫn chưa thể tự do chuyển đổi hoàn toàn.
Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBoC) thiếu tính độc lập, trong khi nền tảng kinh tế của Trung Quốc vẫn chịu sức ép lớn từ:
-
Khủng hoảng bất động sản kéo dài
-
Áp lực giảm phát
theo đánh giá của các nhà phân tích.
USD chiến thắng vì “ít khuyết điểm nhất”, không phải vì hoàn hảo
Vị thế thống trị của USD, theo Yardeni Research, giống như một cuộc thi sắc đẹp, nơi người chiến thắng không phải là thí sinh đẹp nhất, mà là người có ít khuyết điểm nhất.
Hiện tại, đồng USD:
-
Chiếm khoảng 60% dự trữ của các ngân hàng trung ương
-
Là đồng tiền chính trong thanh toán xuất nhập khẩu toàn cầu
-
Thống trị thị trường vay nợ doanh nghiệp quốc tế
Những rủi ro đối với vị thế của USD
Yardeni cũng thừa nhận rằng đồng USD không hoàn toàn miễn nhiễm với rủi ro:
-
Lạm phát Mỹ quanh mức 3%, cao hơn mức lý tưởng
-
Mỹ không còn xếp hạng tín nhiệm AAA
-
Kế hoạch áp thuế quan của Tổng thống Donald Trump và nguy cơ chiến tranh thương mại
Đặc biệt đáng chú ý là việc thặng dư thương mại hàng hóa của Trung Quốc vượt 1 nghìn tỷ USD chỉ trong 11 tháng đầu năm, lần đầu tiên trong lịch sử.
Ngoài ra, còn có những lo ngại khác như:
-
Việc ông Trump không hài lòng với Chủ tịch Fed Jerome Powell
-
Những lời đe dọa không thường xuyên về việc phá giá USD
Phi đô la hóa: nói thì nhiều, làm thì khó
Dù vậy, các giao dịch carry trade vay bằng yên Nhật hoặc franc Thụy Sĩ lãi suất thấp đang kết thúc năm 2025 với lựa chọn đặt cược vào sức mạnh của USD.
Các nỗ lực phi đô la hóa từ Trung Quốc, Saudi Arabia và các quốc gia thuộc “Global South” đến nay chỉ đạt được thành công rất hạn chế.
Theo Yardeni, việc thoát khỏi USD sẽ là một quá trình:
-
Kéo dài
-
Tốn kém
-
Gây xáo trộn mạnh
đến mức ngay cả những quốc gia đối đầu với Mỹ nhất cũng không thực sự muốn thử nghiệm.
