MÔ HÌNH PONZI – Sự Trỗi Dậy Của Đa Cấp Ponzi Scheme Biến Tướng

0 5.765

Mô hình Ponzi – Một thuật ngữ không quá phổ biến nhưng khi nhắc đến mô hình đa cấp, mô hình kim tự tháp, … thì có lẽ bạn sẽ cảm thấy quen thuộc hơn nhiều.

Trên khắp các mặt báo, các bản tin đều cảnh báo về các dấu hiệu góp vốn lừa đảo; đặc biệt thời gian gần đây là các mô hình lừa đảo đầu tư tài chính. Hàng loạt các mô hình lừa đảo gắn mác đầu tư, công nghệ đó hầu hết là các biến tướng từ mô hình Ponzi.

Vậy thì mô hình Ponzi là gì? Mô hình Ponzi hoạt động như thế nào? Làm cách nào để tránh các sàn lừa đảo và các mô hình lừa đảo biến tướng từ Ponzi Scheme? Mọi thắc mắc ấy sẽ được tradafx giải đáp trong bài viết về mô hình ponzi hôm nay.

Mô hình Ponzi là gì

1. MÔ HÌNH PONZI LÀ GÌ?

Mô hình Ponzi hay Ponzi Scheme được coi là một trong những mô hình lừa đảo đầu tiên nổi tiếng nhất. Về cơ bản, mô hình Ponzi là một hình thức kêu gọi đầu tư lừa đảo đầu tư gian lận hứa hẹn tỷ lệ lợi nhuận cao với rủi ro thấp.

Các nhà đầu tư được hứa hẹn sẽ được nhận những khoản lợi nhuận khổng lồ; và thoạt đầu có vẻ như nó cũng thành công và có lãi. Điều đó đã thu hút thêm nhiều nhà đầu tư cả tin và có lòng tham với khoản lợi nhuận lớn mà rủi ro thấp.

Không ai biết rõ và chắc chắn chính xác về Ponzi Scheme đầu tiên; vì về cơ bản cách thức của nó liên quan đến việc lấy tiền của người sau chia cho người trước.

1.2. “Ông tổ đa cấp” – Charles Ponzi là ai?

Vào những năm 1880 ở Mỹ đã có những báo cáo gian lận về những vụ lừa đảo như vậy. Tuy nhiên, mô hình Ponzi thực sử trở nên nổi tiếng nhờ Charles Ponzi – người được mệnh danh là “ông tổ đa cấp”.

Charles Ponzi

  Chân dung Charles Ponzi

Charles Ponzi sinh năm 1882 ở Ý và di cư tới Mỹ vào năm 1903. Ponzi đã từng vào tù với tội danh làm giả séc. Sau đó Charles Ponzi đã tình cờ phát hiện ra lỗ hổng trong giá mua bán các tem phiếu bưu chính.

Giá của các tem phiếu khác nhau trên toàn thế giới. Tuy nhiên, Ponzi đã phát hiện ra có thể mua thứ được gọi là “Phiếu hồi đáp quốc tế” (International Reply Coupon) với giá rẻ hơn rất nhiều.

Dịch vụ bưu chính đã cho phép người gửi mua trước tem phiếu; và để nó vào trong thư của họ. Người nhận sẽ mang phiếu đến bưu điện địa phương; đổi nó lấy tem thư ưu tiên của đường hàng không cần thiết để gửi thư trả lời.

Ponzi có thể dùng những phiếu hồi đáp quốc tế đó đổi sang tem phiếu Hoa Kỳ với giá trị gấp nhiều lần. 

Đến đây thì có lẽ bạn thấy nó giống như việc buôn bán trao đổi thông thường thu lãi từ chênh lệch giá; vậy thì có gì mà lại gọi Charles Ponzi là “ông tổ đa cấp”?

1.3. Phi vụ siêu lừa Ponzi

Để có thể mua các phiếu hồi đáp quốc tế số lượng lớn thì cần một lượng tiền không nhỏ, Ponzi đã tìm kiếm các nhà đầu tư ở bên ngoài.

Ponzi đã ấp ủ kế hoạch làm giàu một cách nhanh chóng của mình. Charles Ponzi đã nói với các nhà đầu tư rằng ông ta có thể nhân đôi số tiền của họ trong vòng 3 tháng bằng cách mua bán các phiếu hồi đáp quốc tế. Và đương nhiên, nó thực sự có hiệu quả lúc đầu.

Phiếu hồi đáp quốc tế

Món hời này ngay lập tức thu hút rất nhiều nhà đầu tư. Tiền liên tục đổ vào đầu tư lên tới hơn một triệu đô mỗi tuần.

Phi vụ này kéo dài cho đến tận tháng 8 năm 1920 khi tờ “Boston Post” bắt đầu điều tra và phanh phui sự thật không có đủ số lượng phiếu hồi đáp quốc tế cho kế hoạch của Ponzi.

Sự thật là Ponzi không hề đầu tư vào phiếu hồi đáp quốc tế; chỉ trả tiền cho những nhà đầu tư ban đầu bằng số tiền ông ta nhận được từ những nhà đầu tư sau.

Theo kết quả điều tra, Ponzi đã bị chính quyền liên bang bắt giữ vào giữa tháng 8 năm 1920; và bị buộc tội gian lận tem phiếu.

2. CÁCH THỨC HOẠT ĐỘNG CỦA MÔ HÌNH KINH DOANH PONZI

Đến phần này có lẽ phần nào bạn đã mường tượng được về cách thức hoạt hoạt động của mô hình kinh doanh Ponzi.

Mô hình Ponzi chủ yếu thường sử dụng khoản tiền đầu tư của nhà đầu tư mới để trả cho các nhà đầu tư đã tham gia trước đó.

Những người lợi dụng mô hình Ponzi thường hứa hẹn với các nhà đầu tư về khoản lợi nhuận khổng lồ từ số tiền đầu tư nhưng rủi ro cực kỳ thấp hoặc không có.

Tuy nhiên những kẻ lừa đảo thì chẳng đầu tư số tiền ấy vào bất cứ thứ gì. Mục đích chỉ là trả lợi nhuận cho những nhà đầu tư sớm nhất nhằm tạo lòng tin để thu hút thêm các nhà đầu tư “gà mờ” muốn có được lợi nhuận mà không phải chịu rủi ro.

3. SỰ TRỖI DẬY CỦA SIÊU LỪA PONZI

Mặc dù “ông tổ của đa cấp” – Charles Ponzi đã chết từ lâu; nhưng các mô hình Ponzi (Ponzi Scheme) càng ngày càng trở nên phổ biến; cũng như có những mô hình biến tướng mới từ mô hình này.

3.1. Mô hình đa cấp ponzi là gì?

Đọc về cách thức hoạt động của Ponzi Scheme có lẽ bạn đã thấy sự quen thuộc và thấy giống với mô hình đa cấp; hay mô hình tháp thời nay.

Về bản chất, mô hình đa cấp ở nước ngoài được coi là hợp pháp. Việc kinh doanh theo mô hình đa cấp chủ yếu là bán các thực phẩm chức năng và có hành lang pháp lý quản lý chặt chẽ.

Còn hiện tại ở Việt Nam thì mô hình đa cấp ấy đã biến tướng và trở thành mô hình kim tự tháp; hay mô hình tháp.

Mô hình tháp Ponzi lợi dụng một số sơ hở để hoạt động với các sản phẩm kém chất lượng. Phần lãi của các nhà đầu tư trước được lấy từ phần đầu tư của những nhà đầu tư mới.

Cách thức hoạt động của mô hình Ponzi

Sau khi lấy được lòng tin, thông thường những kẻ đứng đầu mô hình đa cấp Ponzi hay mô hình kim tự tháp Ponzi sẽ ôm tiền chạy mất; để lại những nhà đầu tư “gà mờ” ngơ ngác vì đã mất một số tiền rất lớn.

3.2. Mô hình Ponzi Alibaba – biến tướng Ponzi huy động hơn 2500 tỷ

Càng ngày mô hình Ponzi càng trở nên phổ biến. Nhắc tới các mô hình lừa đảo mà không đề cập tới Bernie Madoff thì quả là một thiếu sót. Vụ bê bối siêu lừa đảo Bernie Madoff năm 2008 khiến các nhà đầu tư thiệt hại khoảng 19 tỷ đô la. 

Bernie Madoff bị kết tội điều hành một mô hình Ponzi Scheme làm giả các báo cáo giao dịch để cho thấy các khách hàng đang kiếm được những khoản lợi nhuận lớn mà thực tế không có khoản đầu tư nào cả. Siêu lừa đảo Bernie Madoff đã chết trong tù vào đầu tháng 4 năm 2021.

Còn ở Việt Nam biến tướng nổi bật nhất của mô hình Ponzi lừa đảo mà có lẽ ai cũng biết chính là phi vụ lừa đảo hơn 2500 tỷ của tập đoàn địa ốc Alibaba.

Tập đoàn địa ốc Alibaba

Và cũng như những phi vụ lừa đảo các mô hình Ponzi biến tướng khác; Alibaba đã đánh vào lòng tham của những nhà giao dịch muốn hưởng lợi nhưng không muốn chịu rủi ro.

Khách hàng ở đây là những người mua đất không với mục đích sử dụng; mà để kinh doanh mua bán ăn chênh lệch. 

Cái mà những nhà đầu tư này muốn là cơ hội, lợi ích lợi nhuận. Alibaba đã lừa đảo với 5 bước rất chuyên nghiệp, bài bản:

Quy trình lừa đảo của tập đoàn Alibaba

Và với “mánh lừa” mua bán những dự án “ma” không có thật; Alibaba đã lừa thành công hơn 6700 khách hàng với hơn 2500 tỷ.

Sau Alibaba, một loạt các công ty địa ốc “ma” hoạt động theo kiểu mô hình Ponzi cũng đã được phanh phui và đưa ra ánh sáng.

4. CÁCH NHẬN BIẾT CÁC MÔ HÌNH LỪA ĐẢO PONZI

Thời đại số ngày càng phát triển, mô hình Ponzi biến tướng không chỉ với bất động sản; mà gần đây nổi lên với các sàn Forex giả danh hay lừa đảo tiền ảo. 

lừa đảo tiền ảo

Hiểu được Ponzi Scheme là gì? Biết được các mánh khóe từ những kẻ lừa đảo lợi dụng mô hình Ponzi và sự cả tin của các nhà đầu tư; nhưng làm thế nào để có thể bảo vệ bản thân khỏi những chiêu trò, những mô hình lừa đảo đó?

Hầu hết các mô hình Ponzi hay Ponzi Scheme đều có một số đặc điểm như sau:

– Hứa hẹn lợi nhuận lớn thậm chí cực lớn nhưng với rủi ro ở mức tối thiểu

– Lợi nhuận được hứa hẹn quá ổn định

– Người bán không được cấp phép, sản phẩm không có thật

– Thủ tục, mô hình kinh doanh phức tạp, khó hiểu.

– Bắt buộc phải đầu tư hoặc mua hàng mới được tham gia

– Rất khó khăn trong việc rút vốn

Không chỉ những mô hình đa cấp bất động sản như Alibaba; mà các mô hình đa cấp Forex biến tướng hay lừa đảo tiền ảo, đầu tư tài chính đa cấp càng ngày càng nổi lên trong thời điểm mà ai ai cũng có thể tiếp cận với công nghệ.

5. TÓM LƯỢC

Mặc cho những lời cảnh báo về các mô hình Ponzi đa cấp, mô hình Ponzi lừa đảo; nhưng có vẻ như vẫn rất nhiều nhà đầu tư ham làm giàu một cách nhanh chóng; nên vẫn mắc bẫy của những kẻ cầm đầu các ponzi scheme như vậy.

Dù sớm hay muộn những công ty hay tổ chức hoạt động theo mô hình Ponzi cũng sẽ biến mất cùng với số tiền khổng lồ từ những nhà đầu tư. Đầu tư với lợi nhuận cao luôn đi kèm với rủi ro lớn. Thoạt đầu nghe những kẻ lừa đảo mô hình ponzi thì những khoản lợi nhuận ấy thực sự rất hấp dẫn; nhưng về sau thì chính điều ấy sẽ khiến các nhà đầu tư “mất trắng”.

Vậy nên các nhà đầu tư chỉ có thể tự bảo vệ mình và cung cấp cho mình kiến thức trade đầy đủ nhất. Hiểu bản chất của mô hình Ponzi; luôn giữ được “cái đầu lạnh” mỗi khi cân nhắc các cơ hội đầu tư là cách duy nhất để các nhà đầu tư có thể tự bảo vệ mình.

Để lại một câu trả lời

Địa chỉ email của bạn sẽ không được công bố.

Trang web này sử dụng cookie để cải thiện trải nghiệm của bạn. Chúng tôi sẽ cho rằng bạn ổn với điều này, nhưng bạn có thể chọn không tham gia nếu muốn. Đồng ÝĐọc Thêm