Trong đầu tư chứng khoán và phân tích tài chính, ROE một trong những Chỉ số quan trọng, đo lường mức độ hiệu quả trong việc sử dụng vốn chủ Sở hữu của doanh nghiệp đồng thời cũng là chỉ số “chìa khóa” mà các nhà đầu tư xem xét trước tiên để ra quyết định định có đầu tư hay không.

Bài viết dưới đây sẽ đưa ra các góc nhìn của chỉ số ROE và cách tính ROE để đánh giá hiệu suất hoạt động của một doanh nghiệp.

1. Chỉ số ROE là gì?

Chỉ số ROE là viết tắt của cụm từ tiếng Anh Return On Equity. ROE được hiểu là chỉ số đo lường mức độ hiệu quả của việc sử dụng vốn chủ sở hữu trong doanh nghiệp hay đo lường khả năng sinh lời trên mỗi đồng vốn của chủ sở hữu trong kỳ.

Có thể hiểu đơn giản như sau:

Bạn bỏ tiền của chính mình ra (không vay mượn) để mở tiệm hoa, trong 12 tháng có một số tiền lời. Thì chỉ số ROE chính là tỷ số của số tiền lời/tiền vốn bạn bỏ ra. Cụm từ “một vốn, bốn lời” thì ROE=4/1=4 hay 400%. Đơn vị tính ROE là %. 

2. Cách tính ROE như sau: 

Cách tính chỉ số ROE trên báo cáo tài chính được thực hiện qua các bước như sau:

Bước 1: Xác định chỉ tiêu cho mức lợi nhuận sau thuế doanh nghiệp

Bước 2: Tìm kiếm chỉ tiêu mức vốn sở hữu xác định của các doanh nghiệp qua công thức:

Vốn chủ sở hữu bình quân = (Vốn chủ sở hữu đầu kỳ + Vốn chủ sở hữu cuối kỳ) / 2

Bước 3: Tính chỉ số ROE theo công thức

Trong đó: 

• Lợi nhuận sau thuế = Tổng thu – Tổng chi – Thuế TNDN. Lợi nhuận sau thuế được lấy từ báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
• Vốn chủ sở hữu =  Tổng tài sản doanh nghiệp – Tổng nợ phải trả.

[ Vị trí ] Trên bảng Báo cáo tài chính, thông thường

• Lợi nhuận sau thế sẽ nằm ở bảng kết quả hoạt động kinh doanh.

• Vốn chủ sở hữu nằm ở bảng cân đối kế toán

3. Ý nghĩa chỉ số ROE

Là chỉ số đo lường hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, ROE mang ý nghĩa quan trọng, cụ thể như sau:

– Chỉ số ROE cho thấy mức hiệu quả sử dụng vốn chủ sở hữu của doanh nghiệp. Về mặt lý thuyết, chỉ số ROE càng cao cho thấy doanh nghiệp sử dụng vốn chủ sở hữu càng hiệu quả. ROE cao duy trì trong nhiều năm liên tiếp cũng chứng tỏ doanh nghiệp phát triển bền vững, có lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

– Chỉ số ROE là công cụ giúp lãnh đạo doanh nghiệp, các nhà đầu tư, ngân hàng có bức tranh toàn cảnh về tình hình tài chính của doanh nghiệp, là cơ sở để họ đưa ra các quyết định.

• Nếu ROE tốt cách lãnh đạo doanh nghiệp sẽ tiếp tục duy trì chiến lược kinh doanh hiện tại.
• Nếu chỉ số này thấp, chứng tỏ chiến lược kinh doanh hiện tại đang không hiệu quả, cần phải điều chỉnh gấp.
• Chỉ số này thường được các nhà đầu tư sử dụng để so sánh các cổ phiếu trong cùng ngành. Từ đó đưa ra quyết định có nên mua cổ phiếu đó hay không.
• Ngân hàng dựa vào chỉ số ROE để đưa ra quyết định có nên cho doanh nghiệp vay tiền hay không.

4. Lưu ý khi sử dụng chỉ số ROE

Chỉ số ROE ở trên, ta cũng biết Chỉ số ROE phụ thuộc vào 2 biến số chính là Lợi nhuận ròng và Vốn chủ sở hữu đầu kỳ của Doanh nghiệp tính cho Năm tài chính đầy đủ 12 tháng. Nếu như Lợi nhuận ròng khá dễ xác định như đã trình bày phần trên và không có nhiều ảnh hưởng biến động từ bên ngoài (Vì Lãi là Lãi và có Kiểm toán). Tuy nhiên khi nghiên cứu về Vốn chủ sở hữu, ta lại thấy Vốn chủ sở hữu thay đổi không chỉ mỗi do Lợi nhuận ròng của Doanh nghiệp, mà còn nhiều yếu tố “không thuần túy” khác tác động vào: Cổ tức Tiền mặt, Thặng dư vốn từ Phát hành riêng lẻ, Hoán đổi sáp nhập Cổ phiếu, …

Hạn chế của chỉ số ROE như sau:

• Chỉ số ROE biến động không ổn định khi lợi nhuận thay đổi thất thường. 

Chỉ số ROE được tính bằng cách lấy lợi nhuận sau thuế chia cho vốn chủ sở hữu, vì vậy trong trường hợp lợi nhuận sau thuế thu nhập doanh nghiệp lên xuống thất thường thì dẫn tới chỉ số này cũng không ổn định. Khi chỉ số này biến động nhiều sẽ gây khó khăn cho ban lãnh đạo doanh nghiệp, các nhà đầu tư trong việc đánh giá tình hình hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp, từ đó khó đưa ra các chính sách kinh doanh hay quyết định đầu tư.

• Chỉ số ROE có thể bị can thiệp

Một số doanh nghiệp muốn nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường hay vốn thu hút vốn đầu tư, giúp hoạt động vay vốn ngân hàng diễn ra thuận lợi thường sử dụng các thủ thuật kế toán để can thiệp vào chỉ số. Điều này làm cho các nhà đầu tư, ngân hàng không có cái nhìn chính xác về tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó đưa ra các quyết định sai lầm.

• Chỉ số ROE bị tác động bởi cổ phiếu quỹ 

Việc mua cổ phiếu quỹ cũng sẽ tác động đến chỉ số ROE. Do hành động này  làm giảm số lượng cổ phiếu đang lưu hành, từ đó giảm vốn chủ sở hữu. Khi lợi nhuận sau thuế không đổi, vốn chủ sở hữu lại giảm thì ROE sẽ tăng.

Để tránh các hạn chế trên của chỉ số ROE, cần kết hợp thêm các chỉ số và yếu tố khác để đánh giá.

5. Chỉ số ROE bao nhiêu là tốt?

Không có câu trả lời chính xác cho câu hỏi “ROE bao nhiêu là tốt” vì còn phải phụ thuộc vào từng ngành và từng giai đoạn phát triển của doanh nghiệp. Tuy nhiên, có một số tiêu chuẩn sau để đánh giá một chỉ số ROE là tốt: Để biết chỉ số ROE của doanh nghiệp này có tốt không, hãy thực hiện các so sánh sau: 

• Chỉ số ROE tố phải cao hơn lãi suất ngân hàng

Nếu doanh nghiệp có ROE thấp hơn lãi ngân hàng, cho thấy đây không phải là cơ hội đầu tư hấp dẫn, vì nhà đầu tư có thể gửi tiền vào ngân hàng với khoản lợi nhuận (lãi) tốt hơn và ít rủi ro hơn.

Vì vậy, ROE ít nhất nên cao hơn lãi suất ngân hàng.

• Chỉ số ROE tốt phải lớn hơn chi phí sử dụng vốn

Trong các Công ty cổ phần, cổ đông luôn có một mức chi phí sử dụng vốn mà họ kỳ vọng khi đầu tư vào công ty. 

Nếu ROE > chi phí sử dụng vốn cổ phần, cho thấy doanh nghiệp kinh doanh tốt hơn kỳ vọng của cổ đông.

• Chỉ số ROE tốt cần lớn hơn trung bình ngành

Chỉ số ROE của doanh nghiệp cao hơn trung bình ngành là một mức ROE tốt. Điều này cho thấy doanh nghiệp đang có ưu thế cạnh tranh hơn, lợi nhuận vượt trội hơn và sử dụng vốn hiệu quả hơn.

Hiện nay chưa có khẳng định chung về giá trị cụ thể của ROE để được đánh giá là tốt. Tuy nhiên theo quan điểm của một số nhà đầu tư như Warren Buffett hay Wiliam O’Neil thì doanh nghiệp hoạt động hiệu quả khi ROE >= 15% và giá trị này được duy trì ít nhất 3 năm liên tiếp.

6. Cách lấy chỉ số ROE qua những nguồn có sẵn

Để thuận tiện hơn, ngoài cách tự tính, bạn có thể sử dụng trực tiếp dữ liệu của các công ty chứng khoán. hoặc trên wesb cafef,vietstock,finance…

7. Lợi ích của việc tính ROE

Chỉ số ROE là một công cụ quan trọng, tùy thuộc vào mục tiêu sử dụng của các đối tượng khác nhau mà việc tính toán ROE mang lại các lợi ích khác nhau, cụ thể:

• Đối với doanh nghiệp

Chỉ số ROE là một công cụ để các nhà lãnh đạo có cái nhìn tổng quát về hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp và mức độ hiệu quả trong việc sử dụng vốn chủ sở hữu. Từ đó xác định được nguyên nhân, tác động dẫn tới sự hiệu quả/ không hiệu quả đó, để đưa ra những biện pháp điều chỉnh kịp thời.

• Đối với nhà đầu tư

Nhà đầu tư dựa vào chỉ số ROE để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp, so sánh với các doanh nghiệp khác trong cùng ngành, từ đó đưa ra quyết định đầu tư hay không đầu tư. Các nhà đầu tư thường lựa chọn đầu tư vào những doanh nghiệp có chỉ số ROE cao, vì họ nhận định được doanh nghiệp hoạt động hiệu quả, mang lại lợi ích.

• Đối với ngân hàng

Ngân hàng dựa vào chỉ số ROE để đánh giá tình hình tài chính của doanh nghiệp, từ đó đưa ra quyết định cho vay hay không cho vay. Thông thường ngân hàng thường cho những doanh nghiệp có chỉ số ROE tốt vay, vì họ tin rằng doanh nghiệp sẽ hoạt động hiệu quả và trả được nợ trong tương lai, ngược lại những doanh nghiệp có chỉ số ROE thấp thì ngân hàng sẽ e ngại khi cho vay vì sợ nợ xấu.

Những thông tin tổng hợp ở đây hi vọng giúp ích được cho bạn thêm kiến thức để tăng hiệu quả đầu tư của mình

Chúc bạn thành công và may mắn

Tổng hợp

Tuyết Mai U330/Tradafx