Trong lĩnh vực tài chính, nhà đầu tư sẽ gặp nhiều chỉ số quan trọng, giúp bạn theo dõi, đánh giá thị trường hiệu quả. EPS là chỉ số thường gặp trong chứng khoán hoặc trong các bản báo cáo tài chính  khi các nhà đầu tư mới bắt đầu tham gia vào thị trường. Trong bài viết dưới đây, Tradefx sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn chỉ số EPS là gì, ý nghĩa và cách sử dụng chỉ số EPS trong chứng khoán.

1. Chỉ số EPS là gì?

Chỉ số EPS là viết tắt của “Earnings Per Share,” hay còn gọi là “Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu” trong tiếng Việt. Đây là một chỉ số quan trọng trong lĩnh vực tài chính và đầu tư, được sử dụng để đánh giá hiệu suất tài chính của một công ty. EPS thường được tính bằng cách chia lợi nhuận ròng của công ty (sau khi loại bỏ các khoản chi phí và thuế) cho số lượng cổ phiếu cổ đông hiện tại.

Công thức tính EPS là:

EPS = (Lợi nhuận ròng) / (Số lượng cổ phiếu cổ đông hiện tại)

EPS cho biết số tiền mà mỗi cổ phiếu của công ty kiếm được trong một khoảng thời gian cụ thể. Chỉ số này thường được theo dõi mỗi quý hoặc hàng năm và có thể thể hiện mức độ lợi nhuận của công ty. Một EPS cao thường được xem là một dấu hiệu tích cực, vì nó cho thấy công ty đang có khả năng tạo ra lợi nhuận cho cổ đông. Tuy nhiên, cần phải cân nhắc EPS cùng với các yếu tố khác để có cái nhìn toàn diện về tình hình tài chính của công ty.

2. Công thức tính chỉ số EPS

Để tính chỉ số EPS cơ bản của một doanh nghiệp, bạn sẽ cần đến bảng cân đối kế toán và báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh để có những thông tin về :

+ Khối lượng cổ phiếu bình quân đang lưu hành

+ Chi trả cổ tức ưu đãi

+ Lợi nhuận sau thuế

Công thức tính EPS cơ bản nhau sau:

EPS = Lợi nhuận sau thuế-Cổ tức ưu đãiLượng cổ phiếu bình quân đang lưu hành

Dưới đây là một ví dụ cụ thể về cách tính chỉ số EPS cho một công ty giả định:

Giả sử công ty ABC có lợi nhuận ròng trong năm tài chính 2022 là 1.000.000 đô la và có 100.000 cổ phiếu cổ đông hiện tại. Để tính EPS cho năm này, chúng ta sử dụng công thức:

EPS = (Lợi nhuận sau thuế) / (Số lượng cổ phiếu bình quân đang lưu hành)

EPS = 1,000,000 đô la / 100,000 cổ phiếu

EPS = 10 đô la mỗi cổ phiếu

Trong trường hợp này, EPS của công ty ABC trong năm tài chính 2022 là 10 đô la mỗi cổ phiếu. Điều này có nghĩa rằng mỗi cổ phiếu mà cổ đông sở hữu sẽ kiếm được 10 đô la trong năm 2022.

3. Ý nghĩa của chỉ số EPS trong chứng khoán

Chỉ số EPS (Earnings Per Share) có một ý nghĩa quan trọng trong thị trường chứng khoán và đối với các nhà đầu tư vì nó cung cấp thông tin về lợi nhuận mà mỗi cổ phiếu của một công ty có thể tạo ra. Dưới đây là ý nghĩa của chỉ số EPS trong lĩnh vực chứng khoán:

3.1. Đánh giá hiệu suất tài chính: 

EPS cho biết mức độ lợi nhuận mà một công ty đạt được trên mỗi cổ phiếu cổ đông. Một EPS cao thường là một dấu hiệu tích cực, cho thấy công ty đang thực hiện tốt về khả năng sinh lời và có khả năng tạo ra giá trị cho cổ đông.

3.2. So sánh với các công ty cùng ngành: 

EPS cho phép nhà đầu tư so sánh hiệu suất tài chính của một công ty với các công ty cùng ngành. Nó giúp nhà đầu tư xác định xem công ty đang làm tốt hơn hay kém hơn so với đối thủ cạnh tranh.

3.3. Dự đoán giá cổ phiếu: 

EPS cung cấp thông tin quan trọng để đánh giá giá trị cổ phiếu. Giá cổ phiếu thường có xu hướng tăng khi EPS tăng lên, vì nhà đầu tư thường sẽ trả giá cao hơn cho cổ phiếu của các công ty có lợi nhuận cao hơn trên mỗi cổ phiếu.

3.4. Giá trị EPS còn được sử dụng để tính các chỉ số tài chính quan trọng như: 

P/E hay ROE để định giá cổ phiếu

4. Phân loại EPS trong chứng khoán

Trong thị trường chứng khoán, có một số loại EPS khác nhau được sử dụng để đánh giá hiệu suất tài chính của một công ty. Dưới đây là các loại chính của chỉ số EPS:

4.1. EPS Cơ bản (Basic EPS): 

Đây là loại thông tin EPS cơ bản nhất và phổ biến nhất. Nó được tính bằng cách chia lợi nhuận ròng của công ty cho số lượng cổ phiếu cơ bản hiện tại có sẵn. Các cổ đông cơ bản bao gồm cả cổ đông ưu tiên và cổ đông thông thường. Công thức tính Basic EPS:  

   Basic EPS =   Lợi nhuận sau thuế-cổ tức chia cho cổ đông ưu đãiTổng số cổ phiếu bình quân đang lưu hành

4.2. EPS Diluted (EPS Pha loãng): 

EPS Diluted lấy vào xem xét các tác động của các chứng khoán có thể chuyển đổi thành cổ phiếu thông thường, chẳng hạn như các quyền chọn mua cổ phiếu và trái phiếu chuyển đổi. EPS Diluted thường thấp hơn Basic EPS vì nó thể hiện lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu sau khi xem xét các yếu tố dilution. Công thức tính Diluted EPS:

Diluted EPS = Lợi nhuận ròng-Cổ tức cổ phiếu ưu đãiSố lượng cổ phiếu đang lưu hành+Số cổ phiếu sẽ được chuyển nhượng

4.3. Trailing EPS: 

Đây là EPS được tính dựa trên dữ liệu lịch sử, thường là EPS của năm tài chính gần nhất. Nó thể hiện lợi nhuận mà công ty đã đạt được trong quá khứ.

4.4. Forward EPS:

Đây là dự đoán về EPS trong tương lai, dựa trên các ước lượng và dự đoán của các nhà phân tích tài chính hoặc công ty. Nó thường được sử dụng để đánh giá giá trị tương lai của cổ phiếu.

4.5. Fully Diluted EPS: 

Đây là một dạng của Diluted EPS, nhưng nó xem xét tất cả các chứng khoán có thể chuyển đổi thành cổ phiếu thông thường, kể cả những chứng khoán có điều kiện hoặc giảm giá.

Trong đó: Lợi nhuận sau thuế( Lợi nhuận ròng): Là khoản lợi nhuận của công ty sau khi trừ đi các loại chi phí( Nộp thuế, khấu hao, chi phí liên quan đến hoạt động kinh doanh như quản lý công ty, phí bán hàng, lương nhân viên…)

Công thức lợi nhuận ròng = Lợi nhuận thuần + Doanh thu thuần + Khoản phải thu – Chi phí

Cổ tức ưu đãi: lợi nhuận mà nhà đầu tư sở hữu cổ phiếu ưu đãi nhận được:

Số lượng cổ phiếu bình quân đang lưu hành: Thường được xác định vào thời điểm cuối hạn

Số lượng cổ phiếu sẽ được chuyển nhượng: là cổ phiếu thưởng, có thể chuyển nhượng

Ví dụ về tính EPS cơ bản và EPS pha loãng:

Lợi nhuận sau thuế của công ty A ở quý III là 1000 tỷ đồng, khối lượng cổ phiếu bình quân đang lưu hành trong quý là 500 triệu cổ phiếu. Trong dó, A đã sử dụng 605 tỷ đồng để trả lợi nhuận 50 cổ phiếu sẽ được chuyển nhượng. Lúc này, chỉ số EPS cơ bản sẽ được xác định như sau:

Basic EPS= ( 1000- 605 tỷ)/500 triệu = 79.000 ( đồng/ cổ phiếu)

Diluted EPS =( 1000 – 605 tỷ)/ ( 500 +50 triệu ) = 71.820 ( đồng/ cổ phiếu)

5. Mối quan hệ giữa EPS cơ bản và EPS pha loãng.

Mối quan hệ giữa EPS cơ bản (Basic EPS) và EPS pha loãng (Diluted EPS) liên quan đến việc xem xét tác động của các chứng khoán có khả năng chuyển đổi thành cổ phiếu thông thường (chẳng hạn như quyền chọn mua cổ phiếu và trái phiếu chuyển đổi) đối với lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu.

Mối quan hệ chính giữa EPS cơ bản và EPS pha loãng là rằng EPS pha loãng thường thấp hơn hoặc bằng EPS cơ bản. Lý do là khi tính EPS pha loãng, ta cần xem xét tác động của các chứng khoán có khả năng chuyển đổi, và chúng có thể làm tăng số lượng cổ phiếu tiềm năng, làm giảm EPS. EPS pha loãng thường được sử dụng để đảm bảo tính khả thi và minh bạch trong việc thể hiện lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu trong trường hợp có sự chuyển đổi của chứng khoán có thể chuyển đổi.

Nếu EPS cơ bản và EPS pha loãng gần nhau, điều này có nghĩa rằng công ty có ít chứng khoán có khả năng chuyển đổi hoặc chúng không có tác động lớn đến lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu. Tuy nhiên, nếu EPS pha loãng thấp hơn nhiều so với EPS cơ bản, điều này có thể là dấu hiệu rằng tác động của các chứng khoán có khả năng chuyển đổi là quan trọng và có thể pha loãng lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu.

6. Chỉ số EPS bao nhiêu là tốt nhất?

Không có giá trị cụ thể cho EPS mà có thể được xem là “tốt nhất” mà không cần xem xét ngữ cảnh hoặc so sánh với các công ty khác trong cùng ngành hoặc các chu kỳ kinh doanh khác nhau. EPS tốt nhất thường phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm ngành công nghiệp, kích thước của công ty, và mục tiêu đầu tư của nhà đầu tư.

6.1. Ngành Công Nghiệp: 

Các ngành công nghiệp có thể có các mức độ EPS trung bình khác nhau. Ví dụ, các công ty công nghệ thường có các EPS cao hơn so với các công ty trong ngành nông nghiệp, vì họ thường có biên lợi nhuận cao hơn.

6.2. Kích Thước Công Ty: 

Công ty lớn thường có các con số EPS lớn hơn so với các công ty nhỏ. Những việc so sánh EPS của các công ty có kích thước khác nhau không hợp lý, vì vậy thường cần so sánh với các công ty cùng kích thước hoặc trong cùng ngành.

6.3. Sự Tăng Trưởng: 

Một chỉ số EPS tốt không chỉ là một con số cố định, mà còn là con số tăng trưởng. Nhà đầu tư thường quan tâm đến việc EPS tăng lên qua các năm, điều này thường là dấu hiệu của một công ty làm ăn tốt.

6.4. So Sánh với Ngành và Đối Thủ: 

Để xác định liệu một chỉ số EPS là tốt hay không, bạn nên so sánh nó với các công ty trong cùng ngành hoặc các đối thủ cạnh tranh. Nếu EPS của một công ty thấp hơn so với các đối thủ, điều này có thể là dấu hiệu của sự kém cỏi hoặc vấn đề trong quản lý.

6.5. Lợi Nhuận Ổn Định và Dài Hạn: 

Một công ty có EPS ổn định và tăng trưởng lâu dài thường được đánh giá cao. Nếu EPS tăng lên qua các chu kỳ kinh doanh khác nhau, đặc biệt là trong thời kỳ khó khăn kinh tế, điều này thường được xem xét tích cực.

Nhớ rằng, EPS chỉ là một trong số nhiều chỉ số tài chính cần xem xét khi đánh giá một công ty để đầu tư. Nó cần được xem xét kỹ lưỡng cùng với các chỉ số khác như P/E ratio, ROE (Return on Equity), và các yếu tố kinh doanh và ngành công nghiệp.

7. Ưu điểm và nhược điểm của chỉ số EPS

Chỉ số EPS (Earnings Per Share) là một trong những chỉ số quan trọng nhất trong lĩnh vực tài chính và đầu tư. Dưới đây là ưu điểm và nhược điểm của việc sử dụng chỉ số EPS:

7.1. Ưu Điểm của Chỉ Số EPS:

7.1.1. Dễ Hiểu và Sử Dụng:

 EPS là một chỉ số đơn giản, dễ hiểu và dễ sử dụng. Người đầu tư thường có thể dễ dàng so sánh EPS của các công ty trong cùng ngành hoặc theo dõi sự thay đổi của EPS của một công ty theo thời gian.

7.1.2. Đo Lường Hiệu Suất Tài Chính: 

EPS thường được xem xét là một thước đo quan trọng của hiệu suất tài chính của công ty. EPS cao thường là dấu hiệu của một công ty có khả năng sinh lời tốt.

7.1.3. So Sánh với Dự Đoán và Kỳ Vọng: 

EPS thường được so sánh với dự đoán của các nhà phân tích và kỳ vọng của thị trường. Nếu EPS vượt xa kỳ vọng, giá cổ phiếu thường tăng cao.

7.1.4. Thước Đo Cho Giá Trị Cổ Phiếu: 

P/E ratio (Price-to-Earnings ratio), một chỉ số quan trọng để đánh giá giá trị cổ phiếu, được tính dựa trên EPS. P/E ratio cao thường tượng trưng cho việc thị trường đánh giá cao công ty và kỳ vọng về tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai.

7.2. Nhược Điểm của Chỉ Số EPS:

7.2.1. Không Tính Toán Được Tất Cả Các Chi Phí: 

EPS không tính toán được một số chi phí và chiết khấu thuế, có thể làm giảm giá trị của chỉ số này. Công ty có thể có mức lợi nhuận thấp sau khi xem xét các khoản chi phí không tính trong EPS.

7.2.2. Không Chính Xác Trong Trường Hợp Có Sự Pha Loãng: 

EPS có thể bị pha loãng khi công ty phát hành thêm cổ phiếu hoặc có các chứng khoán có khả năng chuyển đổi. Trong trường hợp này, EPS có thể giảm mặc dù lợi nhuận thực tăng.

7.2.3. Không Đánh Giá Được Toàn Bộ Lợi Nhuận:

EPS không thể cho biết lợi nhuận được sinh ra từ hoạt động cốt lõi của công ty hay từ các hoạt động không cốt lõi, chẳng hạn như bán tài sản.

8. Mối quan hệ giữa chỉ số EPS và chỉ số P/E:

Mối quan hệ giữa chỉ số EPS (Earnings Per Share) và chỉ số P/E (Price-to-Earnings ratio) là sự liên kết giữa lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu và giá trị thị trường của mỗi cổ phiếu. Dưới đây là cách hai chỉ số này liên quan đến nhau:

8.1. EPS (Earnings Per Share):

   – EPS đo lường lợi nhuận mà mỗi cổ phiếu của một công ty đạt được. Nó được tính bằng cách chia lợi nhuận ròng của công ty cho số lượng cổ phiếu cổ đông hiện tại.

   – EPS cao thường cho thấy một công ty có lợi nhuận tốt trên mỗi cổ phiếu, điều này thường được coi là tích cực.

8.2. P/E Ratio (Price-to-Earnings Ratio):

   – P/E ratio đo lường giá trị thị trường của mỗi cổ phiếu so với lợi nhuận mà cổ phiếu đó sinh ra (EPS). Công thức tính P/E ratio là giá cổ phiếu hiện tại/ EPS của công ty.

   – P/E ratio cao thường cho thấy thị trường đánh giá cao công ty và kỳ vọng về tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai. Một P/E ratio thấp hơn có thể cho thấy thị trường không kỳ vọng nhiều về tăng trưởng lợi nhuận hoặc có thể là dấu hiệu của một cổ phiếu được định giá rẻ.

8.3. Mối Quan Hệ:

– Mối quan hệ giữa EPS và P/E ratio rất đơn giản. P/E ratio là cách để đo lường giá trị mà thị trường đặt vào mỗi đơn vị lợi nhuận (EPS) của công ty.

– Khi P/E ratio cao, điều đó có thể chỉ ra rằng thị trường đang trả giá cao hơn cho mỗi đơn vị lợi nhuận, có thể là vì kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận trong tương lai.

– Ngược lại, khi P/E ratio thấp, điều này có thể chỉ ra rằng thị trường không đánh giá cao công ty hoặc không kỳ vọng nhiều về tăng trưởng lợi nhuận.

9. Kết luận:

Việc đánh giá hoạt động của doanh nghiệp chúng ta cần phải biết và hiểu rõ về chỉ số EPS. Đây là chỉ số tài chính quan trọng sẽ giúp các nhà đầu tư có thể từ đó mà chọn cho mình những mã cổ phiếu tốt. Hy vọng bài viết trên có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về chỉ số EPS và cách tính để đánh giá hiệu quả của doanh nghiệp. Từ đó, có thể đầu tư một cách hiệu quả nhất.

Chúc bạn đầu tư may mắn và thành công.

Tổng hợp 

Tuyết Mai U330/TradaFX