Trong đầu tư chứng khoán thì việc phân tích cơ bản chính là phân tích tình hình hoạt động của một doanh nghiệp, với mục đích đánh giá sức mạnh tài chính của doanh nghiệp, nhà đầu tư cần chú ý và kết hợp nhiều thông tin phân tích với nhau, đặc biệt là việc phân tích các chỉ số kinh tế. ROS là một trong những chỉ số quan trọng, tuy nhiên không phải ai cũng hiểu rõ về chỉ số này. Trong bài viết dưới đây, sẽ giúp bạn hiểu chỉ số ROS là gì, cách tính ROS và ứng dụng thực tế của nó trong đầu tư.
1. Chỉ số ROS là gì?
ROS là viết tắt của cụm từ tiếng anh “Return On Sales”. Như tên gọi của nó, chỉ số này thể hiện tỷ lệ lợi nhuận trên doanh thu của doanh nghiệp. Nó cho thấy một đồng doanh thu sẽ mang lại bao nhiêu đồng lợi nhuận.
ROS là một chỉ số tài chính quan trọng. Nó thể hiện mức độ hiệu quả của doanh nghiệp trong việc tạo ra lợi nhuận mà doanh nghiệp thu được khi tham gia đầu tư vào các hoạt động sản xuất kinh doanh thực tế. Ngoài ra, chỉ số này còn phản ánh khả năng quản lý chi phí của doanh nghiệp. Nếu doanh nghiệp bán được hàng hóa, dịch vụ với chi phí càng thấp thì lợi nhuận thu được càng cao. Chính vì vậy, chỉ số ROS vừa thể hiện khả năng sinh lời, vừa cho thấy hiệu quả hoạt động của công ty. Cách sử dụng chỉ số này là tính ROS qua từng kỳ kinh doanh (tháng/quý/năm), sau đó so sánh ROS kỳ này với kỳ trước.
2. Cách Tính ROS chuẩn nhất
Cách tính ROS được tính bằng cách lấy lợi nhuận sau thuế theo từng tháng, quý hay năm chia cho tổng doanh thu theo từng tháng, quý, năm tương ứng. Cụ thể cách tính như sau:
Trong đó: Lợi nhuận sau thuế và doanh thu thuần được lấy từ báo cáo kết quả sản xuất của doanh nghiệp hằng tháng, quý, năm. Và được thể hiện như sau:
Lợi nhuận sau thuế và doanh thu thuần hiển thị trên BÁO CÁO KẾT QUẢ KINH DOANH
Hai mục này có thể tìm thấy trong báo cáo tài chính của doanh nghiệp.
Lợi nhuận sau thuế (hay còn gọi là lợi nhuận ròng) là khoản mục cuối cùng của báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Đây là lợi nhuận thu được sau khi trừ đi các khoản chi phí. Bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và quản lý, thuế và lãi vay.
Doanh thu thuần là phần doanh thu còn lại sau khi trừ đi các khoản giảm trừ doanh thu.
Ví dụ, chúng ta muốn tính ROS của Công ty ABC trong năm 2023. Theo như báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh của ABC
- Doanh thu thuần của ABC là 43 tỷ đồng
- Lợi nhuận sau thuế là -4 tỷ đồng
- Vậy ROS = -4/43 x 100% = -9,3%
3. Ý nghĩa của chỉ số ROS
Chỉ số ROS có vai trò rất quan trọng trong việc đánh giá hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp.
. Có 2 trường hợp xảy ra:
- Nếu trường hợp ROS dương (+) có nghĩa là doanh nghiệp kinh doanh có lãi. Đồng thời, ROS càng lớn thì công ty sẽ càng có nhiều lợi nhuận, chứng tỏ hoạt động làm ăn của công ty có hiệu quả.
- Nếu trường hợp ROS âm (-) có nghĩa là doanh nghiệp làm ăn thua lỗ, chư biết cách quản lý chi phí của doanh nghiệp sao cho phù hợp. Có thể xuất hiện rủi ro cao trong hoạt động kinh doanh.
Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp ROS có thể mang giá trị âm không phải là do doanh nghiệp kinh doanh không hiệu quả mà còn phụ thuộc nhiều yếu tố khách quan và chủ quan khác. Như tình hình phát triển kinh tế xã hội, lạm phát, dịch bệnh… hay doanh nghiệp chấp nhận thua lỗ để đầu tư thêm, mở rộng quy mô…
Chính vì vậy, chỉ số ROS nó sẽ phụ thuộc rất nhiều yếu tố của từng ngành nghề kinh doanh. Bởi mỗi ngành nghề sẽ có đặc thù riêng, ROS cũng có phản ánh khác nhau. DO vậy, bạn nên xem xét kỹ để có thể đưa ra đánh giá chính xác cho từng ngành nghề đó.
4. Chỉ số ROS rơi vào khoảng bao nhiêu là tốt nhất?
Rất khó để đưa ra một con số chính xác cho câu hỏi chỉ số ROS bao nhiêu là tốt. Thay vào đó, bạn nên so sánh ROS của doanh nghiệp với ROS trung bình ngành. Cách làm là bạn tính ROS của các công ty đối thủ trong ngành, sau đó lấy trung bình cộng của con số này. Số lượng công ty đối thủ nên lấy từ 3 – 5 công ty. Nếu ROS của doanh nghiệp bạn định đầu tư cao hơn trung bình ngành, công ty này đang có lợi thế cạnh tranh.
- ROS < 0 (Âm): Công ty làm ăn không sinh lời mà còn bị lỗ khi trừ đi các khoản chi phí. Nhà đầu tư sẽ không thích thú với chỉ số ROS âm, vì thế bạn cần đánh giá, so sánh chỉ số này qua nhiều năm mới có thể kết luận được. Có thể ROS âm trong thời gian đó là do chiến lược làm ăn hay tập trung mở rộng quy mô…
- 0 < ROS < 10%: Công ty ăn nên làm ra khi trừ đi các khoản chi phí. Nhưng bạn cũng cần phải xem xét kỹ hơn các móc thời gian biến động trước đây sau đó đưa ra quyết định nên hay không nên đầu tư vào doanh nghiệp này.
- ROS > 10%: Trong trường hợp này bạn nên mạnh dạn đầu tư vào, bởi vì đây là công ty tiềm năng, vững mạnh trên thị trường.
Bạn cũng cần phải lưu ý đặc điểm hoạt động của từng ngành nghề mà sẽ có thước đo khác nhau. Lúc này, ROS được so sánh với chỉ số trung bình ngành để có được thông tin chính xác nhất.
Chỉ số ROS càng cao thì khả năng doanh nghiệp hoạt động kinh doanh tốt, đồng thời ROS tăng cũng chứng tỏ doanh nghiệp này đang kiểm soát tốt các khoản chi phí.
Chỉ số ROS chỉ thực sự có ý nghĩa khi được so sánh qua từng thời kỳ (tháng, quý năm). Thông thường, bạn nên so sánh trong vòng 5 kỳ liên tiếp. Qua đó, nhà đầu tư có thể phân tích được xu hướng hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp.
Nếu chỉ số ROS lớn hơn 0 và tăng dần qua từng thời kỳ thì đó là một dấu hiệu tốt. Nhưng nếu chỉ số này giảm dần thì lại cho thấy doanh nghiệp đang hoạt động kém hiệu quả hơn trước. Bạn cũng cần lưu ý nếu có một năm ROS thấp hơn hoặc cao hơn đột biến so với các năm còn lại. Lúc này, bạn nên nghiên cứu xem năm đó đã có yếu tố nào ảnh hưởng đến doanh nghiệp. Sau đó, đánh giá xem yếu tố đột biến đó liệu có thể lặp lại trong tương lai không.
Cuối cùng chỉ số ROS của một doanh nghiệp cần phải được so sánh với các công ty cùng ngành. Mỗi ngành có một mức cung cầu khác nhau, dẫn đến mức độ tăng trưởng và cạnh tranh trong ngành khác nhau. Nếu xét trong một ngành, ta có thể thấy được trong cùng một hoàn cảnh, doanh nghiệp nào có ROS cao hơn tức là doanh nghiệp đó đang hoạt động hiệu quả hơn.
5. Các đánh giá chỉ số ROS trong thị trường chứng khoán là gì?
Có rất nhiều cách để đánh giá và phân tích chỉ tiêu ROS trên sàn chứng khoán, cụ thể:
- Nếu ROS độc lập: Với giá trị ROS lớn hơn 10%, NĐT có thể kết luận doanh nghiệp đó mạnh, có tiềm năng phát triển.
- Nếu ROS so sánh với giá trị trung bình ngành: Chỉ số ROS trung bình của mỗi lĩnh vực sẽ khác nhau. Do vậy, NĐT chỉ cần so sánh chỉ số ROS của doanh nghiệp có tốt hơn so với trung bình toàn ngành không thôi.
- Xu hướng biến động của chỉ tiêu ROS: 1 doanh nghiệp mạnh và phát triển ổn định thường có chỉ tiêu ROS ổn định hoặc tăng theo thời gian. Một doanh nghiệp có dấu hiệu tốt là khi chỉ số ROS ổn định hoặc tăng trong khoảng thời gian từ 3 – 5 năm.
- Chiến lược của doanh nghiệp: Nhiều NĐT có rất sợ các doanh nghiệp có chỉ số ROS âm bởi điều này chứng tỏ doanh nghiệp đang làm ăn thua lỗ, có thể nói là một dấu hiệu không tích cực. Tuy nhiên, có trường hợp ngoại lệ, một số doanh nghiệp lựa chọn chiến lược kinh doanh mới nên ROS tạm thời thể hiện kết quả âm.
6. Hạn chế của chỉ số ROS
Chỉ số ROS cho ta thấy khả năng sinh lời của công ty, tuy nhiên vẫn còn nhiều mặt hạn chế. Chúng tôi sẽ nói rõ một vài điểm cần lưu ý khi sử dụng ROS. Đầu tiên, chỉ số này chỉ thể hiện khả năng quản lý chi phí của doanh nghiệp. ROS tăng không có nghĩa là doanh nghiệp tăng được doanh thu. Nhiều trường hợp, ROS tăng mà doanh thu vẫn có thể giảm, đó là do doanh nghiệp hạn chế chi phí thay vì tăng trưởng doanh thu.
Ngoài ra, không phải lúc nào ROS âm cũng là xấu. Trong trường hợp doanh nghiệp đang ở giai đoạn start-up, hoặc gặp khó khăn tạm thời, lợi nhuận sau thuế có thể âm. Nếu tình trạng này chỉ diễn ra trong một thời gian ngắn, và doanh nghiệp vẫn có tiềm năng để phát triển, thì không thể dựa vào ROS của một kỳ để đánh giá triển vọng dài hạn. Cần phải xem xét doanh nghiệp đang ở trong giai đoạn nào của chu kỳ kinh doanh để có nhận xét phù hợp và kết hợp với các chỉ số khác như ROE, ROA. Ngoài ra, nhà đầu tư cần dựa vào nhiều yếu tố khác để đánh giá một doanh nghiệp.
7. Kết luận
Qua cách tính ROS giúp nhà đầu tư có đánh giá khách quan và chính xác hơn về tình hình hoạt động cũng như kiểm soát chi phí của doanh nghiệp. Đồng thời, việc đầu tư sẽ thuận lợi, chính xác hơn khi bạn tìm hiểu kỹ về chỉ số ROS.
Chúc các bạn đầu tư thành công và may mắn.
Tổng hợp
Tuyết Mai U330/TradaFX
